Кириш
Бизим тез-темпли земаневий омюримизде талапкяр меслек, мектеп я да ачыкъ авадаки сергузештлерни мувазене этмекнен берабер сагълам, эвде пиширильген рационны сакъламакъ озюни юксекликке чыкъкъан дженк киби дуймакъ мумкюн. Фаст-фудкъа, паалы ресторан акъшамлыкъ ашларына я да йымшакъ ашларгъа ишанмакъ, ашханеден чыкъкъан сонъ бир къач саат кечкен сонъ, бизни чокъ вакъыт пипинг-сыджакъ джам, бувлангъан лапша чанакъ я да джыллы, сувутылгъан мейва салатындан зевкъ алмакъ ичюн ишанчлы бир ёл арзу этмеге меджбур эте. Ташыма ашханенинъ йырланмагъан къараманы киринъиз: термоаш банкасы.
Сыгъынчлы аш колбасы, изоляциялы аш савуты я да термос деп адландырылгъан юксек-кейфиетли Аш банкасы тышкъы араретке къаршы чыкъмакъ ичюн япылгъан, сыджакъ ашны сыджакъ, сувукъ ашны исе саатлернен сувукъ тута. Бу савут саде, кенъ-агъызлы маден цилиндрге бенъзесе де, термодинамика, илери материалшынаслыкъ ве догъру истисалнынъ парлакъ якъынлашувыны ифаде эте.
Орта истималджы ичюн кичик канистранынъ сабадан акъшамлыкъкъадже ашнынъ араретини тутып оладжагъы деерлик тылсымлы киби дуюла. Лякин онынъ темель физикасыны анъламакъ муэндислернинъ иссилик берювини насыл этип систематик суретте къапаткъанлары акъкъында меракълы бир икяени ачыкълай. Бу эр тарафлама макъаледе термоашлыкъ банкасынынъ тарифи, онынъ чалышувыны мумкюн япкъан эсас термодинамик принциплер, къаттылыкъны теминлеген маддий янъылыкълар ве эр куньлюк къулланувда онынъ термик тутувыны максималь шекильде тутмакъ ичюн амелий стратегиялар араштырыла.
1. Термоаш банкасыны бельгилемек: тек ашайт къутусы дегиль
Сыджакъны тутувнынъ муреккеп физикасына далмаздан эвель, Ашлыкъ банкасы не олгъаныны ве о, аньаневий ашлыкъ сакълав савутларындан насыл фаркълангъаныны ачыкъ-айдын бельгилемек файдалы олур. Стандарт пластик савутлардан я да джамлы аш-преп къутуларындан фаркълы оларакъ, олар биринджи невбетте акъызмаларгъа къаршы турмакъ ве микротолкъунлы къыздырув ичюн махсус япылгъан, термобанка мустакъиль термосистемадыр. Онынъ эсас макъсады — ашайт малларыны микротолкъун киби тышкъы иссилик менбасына я да совутыджы киби сувутув аппаратына мухтадж олмадан, тургъун, истеген араретте сакъламакътыр.
Къурулыш джеэтинден типик «Аш банкасы» къавий эки-диварлы къурулышкъа, къолай ашамакъ ве темизлемек ичюн махсус япылгъан кенъ-агъыз ачылгъан ерге, ава кирмеген, агъыр изоляциялы къапакъкъа маликтир. Кенъ ачылгъан ер белли бир мимарий хусусиеттир; сыджакъны азлаштырмакъ ичюн тар боюнлы ичимлик колбаларындан фаркълы оларакъ, аш банкалары къашыкъ, эт парчалары, себзелер, пирнич я да макарон махсулатлары ерлештирильмек ичюн етерли дереджеде кенъ олмакъ кереклер. Бу даа кениш ачылгъан ер иссиликни идаре этмек боюнджа уникаль муэндислик вазифелерини чыкъара, оларны истисалджылар махсус къапакъ дизайны ве илери тыкъынты прокладкалары вастасынен чезмек кереклер.
Бу универсаль савутлар чешит ольчюлерде ола, балачыкълар ичюн леззетли ашлар я да ян шорбаларны къапатмакъ ичюн мукеммель олгъан 10-унциялыкъ компакт порциялардан башлап, 24-унциялыкъ буюк я да гъайретли буюклер ичюн джанлы акъшамлыкъ ашны тутмагъа къабилиетли чокъ къатлы моделлерге къадар. Къышнынъ бузлу сабалыкъ ёлджулыгъы ичюн ювун унуны, койлернинъ четиндеки лагерьге сеяат ичюн чили я да сыджакъ яз пляж куню ичюн сувутылгъан къатыкъ ве мейваларны къапласанъ да, махсус Food Jar ёлда олгъанда адий ашхане алетлеринден бутюнлей мустакъилликни теминлей.
2. Иссилик изоляциясынынъ физикасы: кечирюв, конвекция ве нурланув .
Ашлыкъ банкасы тышкъы къабугъы токъунгъанда бутюнлей салкъын къалгъанда, бувлангъан шорбаны насыл этип сыджакъ тутмагъа муваффакъ олгъаныны анъламакъ ичюн термодинамиканынъ эсас къанунларыны огренмек керек. Табиатта иссилик энергиясы эр вакъыт, иссилик мувазенесине кельмегендже, озь-озюнден зияде араретли ерден алчакъ араретли регионгъа кочип кете. Бу иссилик кечюв учь айры механизм вастасынен олып кече: кечирюв, конвекция ве нурланув. Юксек-перформанслы иссилик савуты махсус учь ёлнынъ эписини бир вакъытта бозмакъ ичюн уйдурылгъан.
Кечириджилик — бу материаллар арасында догърудан-догъру физик алякъалар вастасынен иссиликнинъ берильмесидир. Атом севиесинде титреген юксек-энергиялы атомлар къомшу парчачыкъларнен чарпышып, кинетик энергияны сызыкъ бою кечирелер. Маденлер, адет узьре, мукеммель иссилик кечириджилеридир, чюнки оларнынъ сербест электронлары решетка къурулышындан тез арекет этелер. Эгер сыджакъ ашны догърудан-догъру бир-диварлы маден савуткъа къойсанъ, сыджакъ диварлардан тез кечип, тышкъы тарафны къыздыра ве этрафтаки авагъа тез дагъыла.
Конвекция — бу эм сувлу, эм де газларны къаплап алгъан сувлулыкъларнынъ арекети вастасынен иссилик энергиясынынъ кечювидир. Савут ичиндеки ава я да сувукълыкъ къыздырылгъанда, о, аз къою ола ве котериле, салкъын къысымлары исе батып, сыджакъны тенъ пайлаштыргъан токътамайып айланув акъынтылары пейда ола. Эгер сыджакъ аш ярамай къапатылгъан савутта отурса, ашны сарып алгъан ава къызып, котериле ве къачып, озюнен берабер къыйметли иссилик энергиясыны алып кете.
Радиация — электромагнит далгъалары вастасынен, биринджи невбетте инфракъырмызы спектрде, иссилик энергиясынынъ кечювидир. Кечирюв ве конвекциядан фаркълы оларакъ, нурланувгъа ич бир тюрлю физик муит ве мадде керекмей; о, бутюнлей бошлукътан гъайретсиз кечип ола. Мутлакъ сыфырдан юксек арарет олгъан эр бир предмет токътамайып иссилик нурланувыны чыкъара.
3. Вакуум барьери: кечирюв ве конвекцияны ёкъ этмек .
Эр бир премиум Food Jarнинъ гизли силясы – онынъ ички ве тышкъы тот басмагъан челик диварлары арасында ерлешкен вакуум бошлугъыдыр. Ишлеп чыкъарув вакътында бу ара бошлукътан аваны чыкъарып, муэндислер якъын-тотал вакуум яраталар, о, иссилик берювнинъ биринджи эки векторыны: кечирюв ве конвекцияны эффектив шекильде нейтраллей.
Кечириджилик ичюн кинетик энергияны парчачыкътан парчачыкъкъа кечирмек ичюн атомлар я да молекулалардан ибарет муит керек. Вакуум мадденинъ якъын-бутюнлей олмамасынен бельгиленгени ичюн, меркезий бошлукъ боюнджа иссилик энергиясы кечмек ичюн, демек мумкюн, ич бир молекула ёкъ. Банканынъ ички ве тышкъы диварлары даа тёпе джамда ве тюбюндеки таянчта бирлешмек керек олса да, истисалджылар сонъ дередже индже тот басмагъан челик диварларны къулланып, бу контакт мейданыны энъ эксик дереджеге еткизелер ве бойлеликнен, кечириджи иссилик джоюлувы ичюн ола бильген ёлларны кескин шекильде эксильтелер.
Конвекция да вакуум манъзыль ичинде де бойле енъиле. Конвекция сыджакъны айландырмакъ ичюн бутюнлей газ я да сувлу парчачыкъларнынъ арекетине таянгъаны ичюн, эвакуация этильген бошлукъта ава акъынтылары пейда олмакъ ичюн ич бир муит къалдырылмай. Плавучесть ве сув арекети вастасынен иссилик энергиясыны ташымакъ ичюн ава молекулалары олмаса, иссиликни конвекция ёлунен бошлукътан юкъарыгъа я да тышкъа кечирмек мумкюн дегиль.
Узакъ-муддетли чалышувны темин этмек ичюн истисалджылар эвакуация портыны герметик шекильде муурлейлер. Бир чокъ юксек-моделлерде де химиявий гетер-вакуум аралыгъынынъ ичине къоюлгъан реактив мадде интеграция этиле, о, вакъыт кечтикче эр анги къалдыкъ я да газ чыкъкъан молекулаларны озюне синъдире, бу исе вакуумнынъ йыллар девамында къатты куньделик къулланув девамында озь бутюнлигини сакълап къалмасыны теминлей.
4. Иссилик нурланувыны акс этмек ве къапакъны инженерлик япмакъ .
Вакуум манъзыль кечирюв ве конвекцияны парлакъ шекильде токътаткъанда, учюнджи механизм-сыджакъ нурланув-сыджакъны бермек ичюн фааль канал оларакъ къалмакъта. Инфракъырмызы далгъалар вакуум боюнджа кечип ола, яни ички дивар тышкъы диваргъа сыджакъны тышкъа чыкъарса, сыджакъ аш даа эмиетли иссилик энергиясыны джоймакъ мумкюн. Бунъа къаршы курешмек ичюн истисалджылар ички диварнынъ тышкъы юзюне махсус акс эттириджи къапламалар, меселя, бакъыр я да джыллы алюминийнинъ микроскопик къатламы къоялар. Бу маден кузьгю къалкъан вазифесини беджере, нур сачкъан сыджакъны ашкъа догъру кери аткъан я да тышкъы муит нур сачкъан сыджакънынъ ичериге кирмесини токътатып тура.
Лякин энъ илери эки-диварлы вакуумлы джесет биле, эгер къапатув механизми ярамай уйдурылгъан олса, чалышмайджакъ. Къапакъ эр бир Аш банкасынынъ энъ зарарлы къысмы сыкъ-сыкъ ола, чюнки о, ички ода ве тышкъы муитни копюрлей. Къапакътан сыджакъ чыкъмасын деп, земаневий къапакъларда ички ава джеплери, юксек-сыкълыкълы пенопласт я да махсус изоляция материаллары кирсетильген чокъ-компонентли конструкциялар бар.
Бундан да гъайры, ава кечирмеген силикон прокладкалар юксек-басымлы тыгъыны яраталар, олар бувны къапкъангъа алалар ве йиплернинъ янындан сыджакъ ава акъып кетмесине маниа ола. Бир чокъ илери къапакъларда интеграль басым-чыкъарув клапаны я да дёгмеси де бар. Сыджакъ аш сувугъан сайын кенишлеген був чыкъаргъаны ичюн, банка ичинде къысмен вакуум ярата, оны ачмакъ базыда соргъу себебинден къыйын ола биле. Басым-чыкъарув дёгмеси ички ве тышкъы басымны бир аньде тенълештире, бу исе къапакъны сыджакъ сув чапаланмайып я да зияде физик кучь талап этмейип, тегиз чезмеге имкян бере.
5. Ишнинъ кейфиетини максималь шекильде арттырмакъ: эр кунь къулланмакъ ичюн энъ яхшы амелиятлар
Технология джеэтинден энъ илери «Аш банкасы» биле, онынъ энъ буюк иссилик тутув имкянына иришмек ичюн, оны догъру ишлетмек ве азырламакъны талап эте. Савутны насыл этип джыйыштырмакъ кереклигини анъламакъ, бир къач саат кечкен сонъ, йымшакъ акъшамлыкъ аш ве бойле -сыджакъ аш арасындаки фаркъны анълата биле.
Ашны сыджакъ тутмакъ ичюн энъ самимий амелият — банканы эвельден къыздырмакътыр. Тот басмагъан челик диварлар, вакуумнен изоляциялангъанына бакъмадан, ашны джыйгъанда, башта ода араретинде ола. Эгер къайнагъан-сыджакъ шорбаны сувукъ челик савуткъа къойсанъ, о башлангъыч иссилик энергиясынынъ бир къысмы бирден ички маден диварыны къыздырувгъа кечип, бу джерьянда ашны бираз сувутаджакъ. Бунынъ огюне кечмек ичюн, озь «Аш» банканъны чайниктен къайнагъан сувнен толдур, къапакъны сербест тут ве беш-он дакъкъа отурт. Янъы къыздырылгъан ашынъызны къошмаздан эвель сувны тёкюнъиз. Бу адий ерлештирюв адымы савутнынъ юксек араретте башланмасыны теминлей, бу исе ашынъызгъа озь энъ юксек араретини чокъ узун вакъыт сакъламагъа имкян бере.
Аксине, эгер сиз геджелемек ичюн ювун, мейва салатлары я да сувутылгъан макарон киби сувукъ акъшамлыкъ ашны къапатса- нъыз, къапатмаздан эвель, савутны он-он беш дакъкъагъа совутыджыгъа я да бузлаткъычкъа къойып, эвельден-сувутмакъ керексинъиз.
Бундан да гъайры, ашайт малларынынъ сыкълыгъы ве колеми иссилик перформансында пек муим роль ойнайлар. Аш банкасы энъ яхшысы энъ яхшы ольчюге якъын толдурылгъанда чалышыр; толу савутта массавий микъдарда иссилик кутьлеси сакълана, о, табиий оларакъ, артыкъ аванен толдурылгъан ярым-бош банкадан чокъ яхшы сувутувгъа къаршы тура. Ашны къатты къапатмакъ ве сабалыкъ саатлерде къапакъны керексиз ачмакътан къачынмакъ аш ашамагъа азыр олгъандже, ашынъыз лезетли сыджакъ я да сувукъ къалмасыны темин этер.
Хуляса
Термоашлыкъ банкасы адий къолайлыкътан чокъ зиядедир; о, амелий термодинамика ве материал инженериясынынъ шедевридир. Эвакуация этильген эки-диварлы бошлукътан кечюв ве конвекцияны системалы суретте нейтраллештирмек, нурланувны акс эттириджи маден астлыкъларынен къапатмакъ ве эр бир сынъырны догърулыкъ прокладкаларынен къапатмакънен, бу савутлар бизим ашларымызны сакълап къалмакъ ичюн элементлерге мувафакъиетли къаршы чыкъалар.
Мешгъуль профессионаллардан ве мектеп балаларындан башлап, узакъ ёлларны кезген кезинтиджилерге къадар миллионларнен адамлар ёлда къолайлыкъ, гъыда ве хавфсызлыкъны темин этмек ичюн яхшы-дизайнлангъан Ашлыкъ банкасына ишаналар. Бу савутларнынъ насыл чалышкъаныны анълап-ве эвельден къыздырув я да эвельден -сувутмакъ- киби адий алышкъанлыкъларны амельге кечирмекнен, къулланджылар озь донатмаларынынъ бутюн имкянларыны ачмакъ мумкюнлер, эр бир эвде пиширильген ашнынъ дады ашханеден чыкъкъан аньдеки киби тазе, сыджакъ я да сувукъ олмасыны темин эте билелер.
